ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਦੋ ਨਤੀਜੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਸਾਡੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅਤੇ ਵੋਟਰਾਂ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਅਜੇ ਵੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਮੋਦੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਇੰਡੀਆ’ ਬਲਾਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ‘ਆਪ’ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ, ਤਾਂ ਭਾਜਪਾ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ’ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਆਗੂ ਨਾ ਹੁੰਦੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀਕਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਹਿਰੂ-ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਹਮਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਅਾਧਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰਾਹੁਲ ਇਕ ਚੰਗੇ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਯੋਗ ਇਨਸਾਨ ਹਨ ਪਰ ਇਕ ਚੰਗੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਗਲਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮਸ਼ੀਨ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਲਈ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮੋਦੀ ਜਿੰਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਤਿੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕਲਾ ਦੀ ਘਾਟ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੋਹਫ਼ਾ ਹੈ। ਮੋਦੀ ਕੋਲ ਇਹ ਹੈ, ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਰਾਹੁਲ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਚ ‘ਆਪ’ ਦੀ ਥਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਡਬਲ ਇੰਜਣ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਲਾਭ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਥਾਈ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਾਰਟੀ ਵਿਦ ਏ ਡਿਫਰੈਂਸ ਨੇ ‘ਆਪ’ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰਾਸੰਗਿਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਇਕ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਗਵਰਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਐੱਲ. ਜੀ. ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦਰਸਾਉਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿਚ ਸਫਲ ਰਹੇ। ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਸੰਘ ਦੇ ਹਰ ਰਾਜ ਵਿਚ ਡਬਲ ਇੰਜਣ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਹਿੰਦੂਤਵ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਫੈਸਲੇ ਲਵੇ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜ ਵਿਚ ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਵਿਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ’ਚ ਫਰਕ ਹੋਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕੀਤਾ, ਦੋ ਵਾਰ ਗੋਆ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਚ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਡਬਲ ਇੰਜਣ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਖਦਾਈ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਮੰਚ ’ਤੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਲਾਲਚੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਥਰੂਮ ਵਿਚ ਇਕ ਜੈਕੂਜ਼ੀ ਲਵਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੋਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਅਰਵਿੰਦ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗੁਰੂ ਅੰਨਾ ਹਜ਼ਾਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 2011 ਵਿਚ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਟੋਰੀਆਂ, ਨੇ ਵੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਖਿਲਾਫ ਇਕ ‘ਗੱਦਾਰ’ ਦੇ ਪਤਨ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਹਜ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਅਰਵਿੰਦ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਇਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ ਪਰ ਅਰਵਿੰਦ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਸਨ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੱਲ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਚੱਟ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਕਾਂ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਸਬਰ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ। ਇਹ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਦਨਾਮ ਸ਼ਰਾਬ ਘਪਲੇ ਵਿਚ ਪੈਸਾ ਕਮਾਇਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਈ ‘ਘਪਲਾ’ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਮੇਰਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਭਾਜਪਾ ਇਹ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
ਮੇਰੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਜੱਦੀ ਰਾਜ ਗੋਆ ਵਿਚ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕ ਕਾਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹੁਣ ਬੁਰਾਈ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ! ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਨੋਹਰ ਪਾਰੀਕਰ ਨੇ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਨੱਥ ਪਾਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਕੰਟਰੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਚੋਣ ਬਾਂਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੁਪਤ ਫੰਡਿੰਗ ਨੂੰ ਨਾਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮਾਂ : ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਨਾ ਤਾਂ ਕੇਂਦਰ ਜਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਰਹੀਆਂ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਕਾਂਗਰਸੀ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਵਿਚ ਖੱਬੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ‘ਆਪ’ ਦੇ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਨੀਸ਼ ਸਿਸੋਦੀਆ ਨੇ ਰੋਡਸ ਸਕਾਲਰ ਆਤਿਸ਼ੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਂਦੀ। ‘ਆਪ’ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਕਲੀਨਿਕ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਚਲਾ ਕੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਂਝੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦਾ ਹੋਇਆ। ਜੇਕਰ ਭਾਜਪਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ‘ਆਪ’ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਪਹਿਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜੂਲੀਓ ਰਿਬੈਰੋ
ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਮੋਢੀ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯਾਰ
NEXT STORY 
