ਦੇਸ਼ ’ਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਇਕੱਲੇਪਨ ’ਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟਿਆਂ ਤੇ ਪਾਰਿਵਾਰਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਇਕ ਭਖਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ’ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬਿਹਤਰ ਮੌਕਿਆਂ, ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਉੱਨਤੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ’ਚ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਦੌੜ ’ਚ ਸਾਡੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ, ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਆਦਿ ਅਕਸਰ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਹੀ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਚੱਲਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਬਲ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਮੌਜੂਦਾ ਜੀਵਨ ’ਚ ਪੈਸਾ, ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਦੇਣਾ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਘਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਇਕੱਲਾਪਨ ਸਿਰਫ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ? ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਰਮਿਆਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾ ਰਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਅਸਲ ’ਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਕੱਢਦੇ ਹਾਂ।
ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ’ਚ ਇਕੱਲੇਪਨ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਾਰਨ ਹਨ ਜਿਵੇਂ : ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ’ਚ ਦੂਰ ਚਲੇ ਜਾਣਾ।
ਜੀਵਨਸਾਥੀ ਦੇ ਦਿਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਲੀਪਨ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣਾ।
ਚੱਲਣ-ਫਿਰਨ ’ਚ ਅਸਮਰੱਥਾ ਜਾਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣਾ।
ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ’ਚ ਫਰਕ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ।
ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਉਸ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਅੱਜ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਇਕੱਲੇਪਨ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਛੋਟਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨੇਹ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ, ਆਉਣ ’ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ ’ਚ ਹੀ ਜੀਵਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਾਥ, ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ, ਕੁਝ ਪਲ, ਕੁਝ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਾਡੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਧੁਨਿਕ ਸੋਚ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾਉਣਾ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਲੱਗੇ ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਛੋਟੇ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸਾਡੀ ਹਰ ਆਦਤ, ਹਰ ਜ਼ਿੱਦ ਅਤੇ ਹਰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਾਡੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਸਾਨੂੰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ, ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਮਜਬੂਰੀ ’ਚ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕੇ ਪਰ ਰੋਜ਼ ਇਕ ਫ਼ੋਨ, ਇਕ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ, ਇਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਜਾਂ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ’ਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਲਿਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਸਿਰਫ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਂ, ਸੰਵੇਦਨਾ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਬਿੰਦੂ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ, ਹਰ ਬੇਟੇ-ਬੇਟੀ, ਹਰ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਨ ’ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੰਪਤੀ ਧਨ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਤੱਤ ਵੀ ਹੈ।
-ਡਾ. ਵਰਿੰਦਰ ਭਾਟੀਆ
‘ਦੇਸ਼ ’ਚ ਲਗਾਤਾਰ ਬਰਾਮਦ ਹੋ ਰਹੇ’ ਵਿਸਫੋਟਕ ਤੇ ਹਥਿਆਰ!
NEXT STORY 
