ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਆਮਦ ਚਾਲੁਕਯ (ਸੋਲੰਕੀ) ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੋਈ। ਉਂਝ ਇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਲੱਗਭਗ 2 ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿਮੂਦ ਗਜ਼ਨਵੀ ਵਲੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਲੁੱਟ-ਖੋਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਚਾਲੁਕਯ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਰਜਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਭਾਵੇਂਕਿ ਇਸ ਮਾਣਮੱਤੇ ਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਜਰਾਤ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ, ਮਰਾਠਿਆਂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿਚ ਬੁਰੇ ਦਿਨ ਵੀ ਦੇਖਣੇ ਪਏ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਅਤੀਤ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗੁਜਰਾਤ 'ਚ ਕਈ ਆਕਰਸ਼ਕ ਦੇਖਣਯੋਗ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਇਸ 'ਇੰਦਰ ਧਨੁਸ਼ੀ ਸੂਬੇ' ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤਾਂ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਹੀ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰੱਖ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਕਾਰਨ ਗੁਜਰਾਤ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਫੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ।
ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੇਖਣਯੋਗ ਸਥਾਨ
ਸਾਬਰਮਤੀ ਆਸ਼ਰਮ : ਇਹ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀ ਕਰਮਭੂਮੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ 1930 ਵਿਚ ਡਾਂਡੀ ਮਾਰਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਇਥੇ ਹੈਂਡੀਕ੍ਰਾਫਟ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਇਕ ਚਰਖਾ ਫੈਕਟਰੀ ਹੈ ਤਾਂ 'ਹਿਰਦੇ ਕੁੰਜ', ਜਿਥੇ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਕ ਅਜਾਇਬਘਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਸ਼ਾਮ ਬਾਪੂ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇਕ ਲਾਈਟ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੋਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੂੰ ਲੰਦਨ ਦੀ ਟੇਮਸ ਨਦੀ ਦੀ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ ਸੰਵਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕੈਲਿਕੋ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ : ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਜਾਇਬਘਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਇਥੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਦੁਰਲੱਭ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਥੇ ਬੁਣਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਜ਼ਰੀ, ਕਢਾਈ ਆਦਿ ਦਾ ਕੰਮ ਦੇਖਣ ਲਾਇਕ ਹੈ।
ਦਿ ਫਿਲੀਟੇਲਿਕ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ : ਇਹ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨਾਂ ਲਈ ਕਾਫੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਚਿੱਤਰੀ ਹੋਈ ਪਾਂਡੂਲਿੱਪੀ ਅਤੇ ਮਿਨੀਏਚਰ ਪੇਂਟਿੰਗਜ਼ ਦਾ ਵੀ ਵਧੀਆ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।
ਅਹਿਦਾਬਾਦ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਝੂਲਦੀਆਂ ਮੀਨਾਰਾਂ : ਇਹ ਮੀਨਾਰਾਂ ਇਕ ਮਸਜਿਦ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਮੀਨਾਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਮੀਨਾਰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਹਿੱਲਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2000 ਵਿਚ ਆਏ ਪਰਲੋਕਾਰੀ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੀਨਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੀਨਾਰਾਂ ਤਕ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭੱਦਰਾ ਫੋਰਟ : ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਉਦਾਹਰਣ ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਿਲੇ ਵਿਚ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਿਲੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ 'ਤੀਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਦਵਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੁਲਤਾਨ ਮਹੱਲ 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮਰਾਠਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇਸ 'ਚ ਭੱਦਰਕਾਲੀ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਲੇ ਨੂੰ ਭੱਦਰਾ ਫੋਰਟ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ।
ਪੀਲੀ ਰੇਤ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ : ਇਹ ਮਸਜਿਦ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਮਸਜਿਦਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਇਸ 'ਚ 260 ਸਤੰਭ ਤੇ 15 ਗੁੰਬਦ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸਥਾਪਤੀ ਕਲਾ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਨਮੂਨੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਸਰਖੇਜ : ਇਹ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਹੱਦ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਥੇ ਯਾਦਗਾਰਾਂ 'ਚ ਬਣਿਆ ਪੌੜੀ ਵਾਲਾ ਖੂਹ ਅਤੇ ਇਕ ਮਸਜਿਦ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਂ ਨੱਕਾਸ਼ੀਦਾਰ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਕਾਂਕਰੀਆ ਝੀਲ : ਇਹ ਝੀਲ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਪਿਕਨਿਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1451 'ਚ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਬਣੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਬਾਗ ਇਸ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਵਿਚ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਚਿੜੀਆਘਰ, ਅਕਵੇਰੀਅਮ ਅਤੇ ਬਾਲਵਾਟਿਕਾ ਆਦਿ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਚ ਇਥੇ ਇਕ ਕਾਰਨੀਵਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਲੋਕ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨੀਵਾਲ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰੂਪ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਖੂਬਸੂਰਤ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਮਕਰ ਸੰਗਰਾਂਦ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪਤੰਗਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਗਏ ਤਾਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਜ਼ੋਰਾਂ 'ਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾਰਾਇਣ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਮੰਦਰ, ਜੈਨ ਮੰਦਰ, ਅਹਿਮਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਦਰਗਾਹ, ਧਰੀਆ ਦਾ ਗੁੰਬਦ, ਇੰਦਰੋਦਾ ਡਾਇਨਾਸੋਰ ਐਂਡ ਫਾਸਿਲ ਪਾਰਕ ਆਦਿ ਵੀ ਦੇਖਣਯੋਗ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਚ ਕਾਲੁਪੁਰ, ਸੀ. ਜੀ. ਰੋਡ, ਆਸ਼ਰਮ ਰੋਡ, ਲਾਅ ਗਾਰਡਨ, ਰਿਲੀਫ ਰੋਡ, ਚੋਖਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮੁੱਖ ਹਨ।
ਗੁਜਰਾਤ ਸੂਬੇ ਦੇ ਗਠਨ ਸਮੇਂ ਸਾਬਰਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਨਗਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਵਸਿਆ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਾਂਗ ਸੈਕਟਰਾਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ ਕਾਫੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਵਾਸਤੂਕਲਾ ਦਾ ਬੇਜੋੜ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਗਾਂਧੀ ਨਗਰ ਦੇ ਹਰ ਸੈਕਟਰ 'ਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਅਕਸ਼ਰਧਾਮ ਮੰਦਰ ਤਾਂ ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿਧੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਹੈ।
ਇਸ ਆਧੁਨਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ 1960 ਵਿਚ ਬਣੀ ਅਤੇ 1970 'ਚ ਇਥੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਕੱਤਰੇਤ ਨੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗਾਂਧੀ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਅਡਾਲਚ ਨਾਮੀ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਤ੍ਰਿਦੇਵ ਮੰਦਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ 'ਚ ਦਾਦਾ ਭਗਵਾਨ ਨਾਮੀ ਸੰਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੰਦਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਵਾਤਾਵਰਣ 'ਚ ਦਾਦਾ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਹੈ ਤਾਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫੁਹਾਰੇ ਵੀ ਹਨ।
ਵਿਹੜੇ 'ਚ ਬਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੋਜਨ ਘਰ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਦਸ ਰੁਪਏ 'ਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭੋਜਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੇਟ ਭਰ ਕੇ, ਜਿਸ 'ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਕਵਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਲੱਸੀ, ਪਾਪੜ ਅਤੇ ਸਲਾਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ
NEXT STORY 
