ਕੀ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ’ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ? ਈਰਾਨ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਝਗੜੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰ ਕੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ’ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਰੀਬ 1 ਕਰੋੜ ਭਾਰਤੀ ਖ਼ਤਰੇ ’ਚ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ’ਚ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤਹਿਰਾਨ ਤੋਂ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਨੂੰ ਕੱਢਣਾ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਦੂਤ ਘਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਯੂ. ਏ. ਈ., ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਕਤਰ, ਕੁਵੈਤ, ਓਮਾਨ ਅਤੇ ਬਹਿਰੀਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰ ਕੇ ਏਅਰਸਪੇਸ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲਾਈਟਾਂ ਕੈਂਸਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਫਸ ਗਏ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ ਪਰ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਘਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ।
ਈਰਾਨ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਉਹ ਯੂ. ਏ. ਈ. ਵੱਲੋਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਜਵਾਬ ਬਾਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਹਿਰਾਨ ਨੂੰ ‘ਹੋਸ਼ ’ਚ ਆਉਣ’ ਅਤੇ ਯੂ. ਐੱਸ.-ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਝਗੜਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਓਮਾਨ, ਕਤਰ ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 8 ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਲਾਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਵਾਲੇ 37 ਜਹਾਜ਼ ਫ਼ਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ, ਓਮਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ’ਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਰੂਟ ਅਮਰੀਕਾ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਕੇ ਬੰਦ ਹੈ।
ਕਤਰ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਲੱਗਭਗ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਐੱਲ. ਐੱਨ. ਜੀ. ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ’ਚ ਕਟੌਤੀ ਕਰਨੀ ਪਈ ਹੈ। ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 65 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 72-73 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਲੜਾਈ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਵਧਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ। ਅਲ ਜਜ਼ੀਰਾ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਸ਼ਾਰਟ-ਟਰਮ ਝਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਨੇਜ ਕਰਨ ਲਈ ਲੱਗਭਗ 8 ਹਫ਼ਤੇ (50-60 ਦਿਨ) ਦਾ ਫਿਊਲ ਸਟਾਕ ਹੈ।
ਖ਼ਬਰ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਨੇ ਖਾੜੀ ’ਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਐਨਰਜੀ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਆਫਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ‘ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ’ ’ਚ ਹੈ, ਭਾਈਵਾਲਾਂ ’ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਣਨੀਤਿਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੰਜਮ ਵਰਤਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਲੱਗਭਗ 1 ਕਰੋੜ ਭਾਰਤੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ 3.9 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੂ. ਏ. ਈ. ’ਚ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢਣਾ ਇਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਥਿਤੀ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪੱਕੀ ਕਰਨ ਲਈ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਖਾੜੀ ’ਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਹਾਲ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ’ਚ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਦੁਖਦ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮਲਾਹਾਂ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ’ਚ ਏਅਰਸਪੇਸ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭਾਰਤੀ ਟੂਰਿਸਟ, ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਸ ਗਏ ਹਨ।
ਇਸ ਲੜਾਈ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ ’ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਈਚਾਰਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਕਾਨਮੀ ’ਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 100 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰਤ ’ਚ ਵਾਪਸ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਉਦੋਂ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਈਰਾਨੀ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਖਿਰ ’ਚ ਸਾਡੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਹਿੱਤਾਂ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ’ਚ ਲੜਾਈ ਦਾ ਵਧਣਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ‘ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ’ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਜਾਣ ਦੀ ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਲਾਪਤਾ ਹਨ।
ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਿਕ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ’ਚ ਹੋ ਰਹੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ’ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ’ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਅਤੇ ਸੰਜਮ, ਤਣਾਅ ਘੱਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਆਪਣੀ ਅਪੀਲ ਦੁਹਰਾਈ। ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰੀਬ ਇਕ ਕਰੋੜ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪੱਕੀ ਕਰਨਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਰਜੀਹ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਕੂਟਨੀਤਕ ਮਿਸ਼ਨ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਮਦਦ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ’ਚ ਮੌਜੂਦਾ ਲੜਾਈ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ 25 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਦਾ ਸਟਾਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਵਧਦਾ ਤਣਾਅ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਦਰਾਮਦ ਦਾ ਲੱਗਭਗ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ’ਚ ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਗੜਨ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਇਕ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੰਕਟ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਖਾੜੀ ’ਚ ਸਾਡੇ ਲੋਕ, ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਿੱਤ ਦਾਅ ’ਤੇ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਰੁਖ ਲਈ ਵਿਰੋਧੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ, ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਾਮੇਨੇਈ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ’ਤੇ ਸੋਗ ਪ੍ਰਗਟ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ’ਤੇ ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ’ਚ ਵਿਗੜਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ’ਚ ਵਧਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾਲ ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ, ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਲਿਆਣੀ ਸ਼ੰਕਰ
‘ਜਹਾਜ਼ਾਂ ’ਚ ਤਕਨੀਕੀ ਖਾਮੀਆਂ’ ਸਹੂਲਤ ਬਣੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ!
NEXT STORY 
