ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਮਹਾਮਾਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ’ਚ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ’ਚ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਕੈਪੀਟਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 10 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ।
ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਦੇ ਨਿਦਾਨ ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਲਈ ਐੱਚ. ਬੀ. ਏ.1 ਸੀ. (ਗਲਾਈਕੋਸਿਲੇਟਡ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ) ਟੈਸਟ ਨੂੰ ‘ਸੋਨੇ ਦਾ ਪੱਧਰ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਟੈਸਟ ਪਿਛਲੇ 2-3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਔਸਤ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਲੈਵਲ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਸਾਨ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਪਰ ਫਰਵਰੀ, 2026 ’ਚ ‘ਦਿ ਲੈਸੇਂਟ ਰੀਜਨਲ ਹੈਲਥ - ਸਾਊਥ-ਈਸਟ ਏਸ਼ੀਆ’ ਜਰਨਲ ’ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇਕ ਨਵੇਂ ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਆਬਾਦੀ ’ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ, ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਨੀਮੀਆ, ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਐੱਚ.ਬੀ.ਏ.1ਸੀ. ਟੈਸਟ ਗਲਤ ਨਿਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਦਾ ਪਤਾ 4 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਅਧਿਐਨ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਨੂਪ ਮਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਐੱਚ.ਬੀ.ਏ.1ਸੀ. ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ’ਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ’ਚ ਅਨੀਮੀਆ ਇਕ ਮਹਾਮਾਰੀ ਹੈ - ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸਿਹਤ ਸਰਵੇਖਣ (ਐੱਨ. ਐੱਫ. ਐੱਚ. ਐੱਸ.-5) ਅਨੁਸਾਰ, 50 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਲਗ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ 25 ਫੀਸਦੀ ਮਰਦ ਅਨੀਮੀਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ।
ਅਨੀਮੀਆ ਆਇਰਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਲਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਐੱਚ.ਬੀ.ਏ.1ਸੀ. ਦਾ ਪੱਧਰ ਬਨਾਉਟੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਦਾ ਮਰੀਜ਼ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨੋਪੈਥੀ (ਜਿਵੇਂ ਥੈਲੇਸੀਮੀਆ, ਜੋ ਭਾਰਤ ’ਚ 4 ਫੀਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਜਾਂ ਜੀ 6 ਬੀ.ਡੀ. ਦੀ ਕਮੀ ਐੱਚ.ਬੀ.ਏ.1ਸੀ. ਨੂੰ ਘੱਟ ਦਿਖਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸਲ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਧਿਐਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ’ਚ ਐੱਚ.ਬੀ.ਏ.1ਸੀ. ਅਤੇ ਅਸਲ ਬਲੱਡ ਗੁਲੂਕੋਜ਼ ਦਰਮਿਆਨ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਅਨੀਮੀਆ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਐੱਚ.ਬੀ.ਏ.1ਸੀ. ’ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨਾਲ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਦਾ ਨਿਦਾਨ 20-30 ਫੀਸਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਚ ਗਲਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਨਿਦਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਵੀ। ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਅਤੇ ਕਿਡਨੀ ਫੇਲ ਹੋਣ ਵਰਗੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ, ਜਿੱਥੇ ਅਨੀਮੀਆ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਆਮ ਹਨ, ਐੱਚ.ਬੀ.ਏ.1ਸੀ. ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ’ਚ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਦਾ ਬੋਝ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਾਰੀ ਹੈ। ਆਈ. ਸੀ. ਐੱਮ. ਆਰ. ਅਨੁਸਾਰ, 2030 ਤੱਕ ਇਹ 13.5 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਅਣਦੇਖੀ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਐੱਚ.ਬੀ.ਏ.1ਸੀ. ’ਤੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੇ ਹੋਰ ਟੈਸਟਾਂ ਜਿਵੇਂ ਓਰਲ ਗੁਲੂਕੋਜ਼ ਟਾਲਰੈਂਸ ਟੈਸਟ (ਓ. ਜੀ. ਟੀ. ਟੀ.) ਜਾਂ ਫਾਸਟਿੰਗ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਗੁਲੂਕੋਜ਼ (ਐੱਫ. ਪੀ. ਜੀ.) ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਨੀਮੀਆ ਦੀ ਦਰ 60 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਨਿਦਾਨ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਨਿੱਜੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜਦੀ ਹੈ ਸਗੋਂ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ’ਤੇ ਵੀ ਭਾਰ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਘਬਰਾਹਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਇਕ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਬਣਤਰ ਜਿਵੇਂ ‘ਥ੍ਰਿਫਟੀ ਜ਼ੋਨ’ ਹਾਈਪੋਥਾਸਿਸ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ’ਚ ਇੰਸੂਲਿਨ ਰਜਿਸਟੈਂਸ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਨੂੰ ਜਨਮਭੂਮੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਐੱਚ.ਬੀ.ਏ.1ਸੀ. ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਜਾਣ ਕੇ ਅਸੀਂ ਬਿਹਤਰ ਰਣਨੀਤੀ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਾਂਗੇ, ਤਾਂ ‘ਸਾਈਲੈਂਟ ਕਿੱਲਰ’ ਕਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਹੋਰ ਘਾਤਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਫਾਰਮਾ ਉਦਯੋਗ, ਜੋ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਮਾਰਕੀਟ ਤੋਂ ਸਾਲਾਨਾ ਅਰਬਾਂ-ਖਰਬਾਂ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਹਲਚਲ ’ਚ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ’ਚ ਐੱਚ.ਬੀ.ਏ.1ਸੀ. ਟੈਸਟ ਕਿੱਟਾਂ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ 500 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਡਾਕਟਰ ਹੁਣ ਕੰਬੀਨੇਸ਼ਨ ਟੈਸਟ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਨਗੇ।
ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਫਾਰਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਦਲ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਟੂਲਜ਼ ’ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਧਾਉਣਗੀਆਂ। ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਵੀ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ’ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਦਾਨ ਗਲਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਇਕ ਵਾਰ ਨਿਦਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਮੁਤਾਬਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫਾਰਮਾ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀ ਲਾਬੀ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਐੱਚ.ਬੀ.ਏ.1ਸੀ. ਅਜੇ ਵੀ ਉਪਯੋਗੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ, ਕੁਝ ਕੰਪਨੀਆਂ, ਜੋ ਅਲੱਗ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਂਚ ਉਪਕਰਨ ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਵੇਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਨਵੇਂ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਇਕ ਮੌਕਾ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਆਯਾਮ ਦੇਵੇਗਾ ਪਰ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨਾਂਹ-ਪੱਖੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਦਬਾਅ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਡਾਕਟਰ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ, ਪਰ ਘਬਰਾਹਟ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚੌਕਸ ਰਹਿਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਨੂਪ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਜੋ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫੋਰਟਿਸ ਸੀ. ਕੇ. ਡੀ. ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ, ‘‘ਐੱਚ.ਬੀ.ਏ.1ਸੀ. ’ਤੇ ਪੂਰਨ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨਾਲ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਗਲਤ ਵਰਗੀਕਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਬੇਲੋੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੇਰੀ ਤੋਂ ਨਿਦਾਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਐਂਡੋਕ੍ਰਾਈਨ ਸੁਸਾਇਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਇਕ ਸਰਵੇ ’ਚ 70 ਫੀਸਦੀ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਨੀਮੀਆ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ’ਚ ਓ. ਜੀ. ਟੀ. ਟੀ. ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ ਐੱਚ.ਬੀ.ਏ.1ਸੀ. ਉਪਯੋਗੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤਹਿਤ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਵਰਗੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਸਾਨੂੰ ਗੈਰ-ਸਰਗਰਮੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਸਰਗਰਮੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਐੱਚ.ਬੀ.ਏ.1ਸੀ. ਟੈਸਟ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸੀ. ਬੀ. ਸੀ. (ਕੰਪਲੀਟ ਬਲੱਡ ਕਾਊਂਟ) ਨਾਲ ਅਨੀਮੀਆ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਚੈੱਕ ਕਰਵਾਓ। ਜੇਕਰ ਅਨੀਮੀਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਓ. ਜੀ. ਟੀ. ਟੀ. ਜਾਂ ਐੱਫ. ਪੀ. ਜੀ. ’ਤੇ ਸਵਿੱਚ ਕਰੋ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਟੈਸਟ - ਐੱਫ. ਪੀ. ਜੀ. ਅਤੇ ਐੱਚ.ਬੀ.ਏ.1ਸੀ. ਕਰਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਦਾ 80 ਫੀਸਦੀ ਜੋਖਮ ਰੋਕਥਾਮ ਯੋਗ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ 30 ਮਿੰਟ ਕਸਰਤ, ਫਾਈਬਰ-ਵਾਲੀ ਖੁਰਾਕ (ਦਾਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ) ਅਤੇ ਭਾਰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰੋ। ਅਧਿਐਨ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀਆਂ ’ਚ ਭਾਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਇੰਸੂਲਿਨ ਰੈਜਿਸਟੈਂਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਅਨੀਮੀਆ ਰੋਕਣ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ’ਚ ਪਾਲਕ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਆਹਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ।
ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਾਈਚਾਰਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕੈਂਪ ਲਗਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧੇ। ਸਸਤੇ ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਗੁਲੂਕੋਮੀਟਰ ਜਾਂ ਐਪਸ ਨਾਲ ਘਰ ’ਚ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ ਕਰੋ। ਇਹ ਕਦਮ ਨਾ ਸਿਰਫ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨਗੇ, ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਹਤ ਵੀ ਸੁਧਾਰਨਗੇ।
ਇਹ ਲੈਸੇਂਟ ਅਧਿਐਨ ਐੱਚ.ਬੀ.ਏ.1ਸੀ. ਨੂੰ ਰੱਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਇਕ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪਲ ਹੈ; ਚਿੰਤਾ ਕਰੋ, ਪਰ ਢੁੱਕਵੀਂ ਕਾਰਵਾਈ ਵੀ ਕਰੋ। ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ’ਚ ਸਹੀ ਨਿਦਾਨ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਈਏ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਨਾ ਸਿਰਫ ਡਾਇਬਿਟੀਜ਼ ਕੈਪੀਟਲ ਤੋਂ ਉੱਭਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਦਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਾਡਲ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਂ ਹੈ ਸੋਚ ਬਦਲਣ ਦਾ-ਸਿਹਤ ਲਈ, ਭਵਿੱਖ ਲਈ।
-ਵਿਨੀਤ ਨਾਰਾਇਣ
ਸੰਸਦ : ਸ਼ਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਕੱਪੜਿਆਂ ’ਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਵਤੀਰੇ ’ਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ
NEXT STORY 
