ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁੜਗਾਓਂ ਤੋਂ ਇਕ ਲੜਕੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਬੁਖ਼ਾਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਰਾਤ ਭਰ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟ ਚਲਦੇ ਰਹੇ। ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਸ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਬਿੱਲ ਫੜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਲੜਕੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬਾਰੇ ਇਕ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੇਟ ’ਚ ਦਰਦ ਹੋਇਆ। ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਮਾਂ ਦੇ ਗਾਲ ਬਲੈਡਰ ’ਚ ਪੱਥਰੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਪਰ ਤਬੀਅਤ ਵਿਗੜਦੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਪਰ ਡਰਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਤੇ ਰਸਤੇ ’ਚ ਹੀ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਤਬੀਅਤ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸੁਧਰੇਗੀ, ਪੱਥਰੀ ਦਾ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਪਰ ਤਬੀਅਤ ਨਹੀਂ ਸੁਧਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ’ਚ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਤਦ ਲੜਕਾ ਮਾਂ ਦੇ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ’ਤੇ ਅੜ ਗਿਆ। ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ’ਚ ਜੋ ਦਿਲ ਦਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਉਹ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰੀ ਸੀ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਟਾਰਗੈੱਟ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਟਾਰਗੈੱਟ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੀ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿੰਨਾ ਪੈਸਾ ਕਮਾ ਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ’ਚ ਡਾਕਟਰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਵਾਈਆਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ’ਚ ਸੰਸਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ’ਚ ਚਾਲੀ ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਜਿਹੇ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ’ਚ ਲੋਕ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, ਉਹੀ ਠੀਕ ਹੈ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਜਿਸ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਠੀਕ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਲਿਆਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਲਈ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਮੈਡੀਕਲੇਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿੰਨੀ ਰਾਸ਼ੀ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਵਸੂਲ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਮੈਡੀਕਲੇਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।
ਹਾਲ ਹੀ ’ਚ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸਵਾਤੀ ਮਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਇਸ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਬੈੱਡ ਦੇ ਚਾਰਜਿਜ਼ ਫਾਈਵ ਸਟਾਰ ਹੋਟਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਮਰੀਜ਼ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਸ ਕੋਲ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਭਾਵ ਕਿ ਮੈਡੀਕਲੇਮ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੀ ਫ਼ੌਰਨ ਬਿੱਲ ਦਾ ਮੀਟਰ ਚਾਲੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉਹ ਦਵਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੁਕਾਨ ’ਤੇ ਹੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਮਰੀਜ਼ ਪੰਜ ਦਿਨ ’ਚ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਸ-ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਤੀ ਨੇ ਜੋ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਹਨ, ਉਹ ਅਰਸੇ ਤੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਮਜਾਲ ਹੈ ਕਿ ਤਮਾਮ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅੰਦੋਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ’ਤੇ ਕਦੇ ਬੋਲਦੇ ਹੋਣ। ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਕਈ-ਕਈ ਦਿਨ ਤੱਕ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੋਟੀ ਫੀਸ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚਦੇ ਸੀ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਇਲਾਜ ਠੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਸੋਚ ਉਲਟੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਭੀੜ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉੱਥੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਟਾਰਗੈੱਟ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਦਬਾਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਲਾਜ ਠੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਪਣੇ ਇਸ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਹਰ ਜ਼ਿਲੇ ’ਚ ਅਜਿਹੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹਸਪਤਾਲ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਇਲਾਜ ਮਿਲੇ। ਉਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਝ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ। ਕਿਉਂਕਿ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਮੂਲੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇੰਨੀ ਰਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਜ਼ਿਲੇ ’ਚ ਹਸਪਤਾਲ ਬਣਵਾਉਣ ਲਈ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦਸ ਰੁਪਏ ਮੰਗੇ ਜਾਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਜ਼ਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ’ਚ ਇਕ ਅਕਾਊਂਟ ਖੋਲ੍ਹੇ। ਯਕੀਨ ਮੰਨੋ ਕਿ ਲੋਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ’ਚ ਅੱਗੇ ਆਉਣਗੇ। ਅਜਿਹੇ ਧਨਾਢ ਲੋਕ ਜੋ ਦਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲੱਖਾਂ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ’ਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਕਰਨਗੇ। ਕਰ ਕੇ ਤਾਂ ਦੇਖੋ। ਪਰ ਕਰੇ ਕੌਣ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਕਰੇ। ਜਦ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਾਲਤੂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਲਾਊ ਬਿਆਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਦਲਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਕਰਨ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਕਈ ਕੋਈ ਕਠਿਨ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ।
ਸੋਚਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲ ਆਉਣਗੇ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਇਲਾਜ ਮਿਲੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰ-ਦਰ ਭਟਕਣਾ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ ਪਰ ਹੋ ਇਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਇਲਾਜ ਕਰਾਉਣ ’ਚ ਹੀ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਬੱਚਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਤਾ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਡੀਕਲ ਮਾਫੀਆ ਦੀ ਦਾਦਾਗੀਰੀ ਵੀ ਝੱਲਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਗਰੀਬ ਦੀ ਤਾਂ ਕੌਣ ਕਹੇ। ਸਾਧਾਰਨ ਆਦਮੀ ਜਾਏ, ਤਾਂ ਜਾਏ ਕਿੱਥੇ। ਵੋਟਰ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀ।
ਸ਼ਮਾ ਸ਼ਰਮਾ
ਏ. ਆਈ. ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜੋਖਮ ਵੀ
NEXT STORY 
