ਐੱਲ. ਏ. ਸੀ. ’ਤੇ ਕੈਲਾਸ਼ ਰੇਂਜ ਦੇ ਸਬੰਧ ’ਚ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਸਵਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਸਰਕਾਰ ’ਤੇ ਉਚਿਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਣ ’ਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਐੱਲ. ਏ. ਸੀ. ਕੈਲਾਸ਼ ਰੇਂਜ ’ਤੇ ਚੀਨੀ ਸੈਨਾ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ’ਚ ਸੈਨਿਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬਾਹੀਣ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਚਿਤ ਸਮਝੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੀਨੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਸਨ।
ਮੇਰਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਜਨਰਲਾਂ ਅਤੇ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਨੇ ਚੀਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਅਕਲਮੰਦੀ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸੈਨਿਕ ਜਨਰਲਾਂ ’ਤੇ ਛੱਡਣ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਬਹੁਤ ਅਕਲਮੰਦੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੀਨੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸੈਨਾ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ’ਤੇ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਲਾਈ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਕੇ ’ਤੇ (ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ’ਚ) ਮੌਜੂਦ ਲੋਕ ਹੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਵਧਾਏ ਬਿਨਾਂ ਚੀਨੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜੱਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪੀ. ਐੱਮ. ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ (ਸੈਨਾ) ’ਤੇ ਛੱਡਣਾ ਸਹੀ ਸੀ।
ਇਤਿਹਾਸ ’ਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਨਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਚ ਸਿਆਸੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਫਤਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਸਿਆਸੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ’ਚ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੀ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਲਈ, ਰੂਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਿਟਲਰ ਦਾ ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਜਨਰਲਾਂ ਦੀ ਮਾਹਿਰ ਸਲਾਹ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਇਨਕਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੂਸੀ ਖੇਤਰ ’ਚ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਨਾ ਜਾਣ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਰੂਸੀ ਮੋਰਚੇ ’ਤੇ ਜਰਮਨ ਸੈਨਾ ਦੀ ਮੁਕੰਮਲ ਤਬਾਹੀ ਹੋਈ। ਹਿਟਲਰ ਨੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਮੋਰਚੇ ’ਤੇ ਵੀ ਇਹੀ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਜਨਰਲ ਰੋਮੇਲ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ‘ਡੈਜ਼ਰਟ ਫਾਕਸ’ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਆਸੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਾਰਨ ਜਰਮਨੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।
ਜੰਗਾਂ ’ਚ ਗੈਰ-ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਾਰਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਹਾਰਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਟਰਲੂ, ਹੇਮੂ ਅਤੇ ਅਕਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ, 1913 ਦੀ ਦੂਜੀ ਬਾਲਕਨ ਜੰਗ (ਬੁਲਗਾਰੀਆ) ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਜੰਗ। ਇਤਿਹਾਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਸਿਆਸੀ ਵਰਗ ਨੂੰ ਇਹ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਜੰਗ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ’ਤੇ ਫੈਸਲੇ ਕਿਵੇਂ ਲਏ ਜਾਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸੈਨਿਕ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਸਬੰਧ ’ਚ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗ ’ਚ ਜਾਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਸੀਂ 1962 ’ਚ ਅਜਿਹੀ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇਖੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰ ’ਚੋਂ ਖਦੇੜਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ’ਚ ਕੀਤਾ। ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਉਚਿਤ ਉਪਕਰਨ, ਲੋੜੀਂਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਜਾਂ ਲੋੜੀਂਦੇ ਰਾਸ਼ਨ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ’ਤੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਡੇ ਸੈਨਿਕ ਬਹੁਤ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜੇ ਪਰ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵੱਡਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਚੀਨੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, 1967, 1987 ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਗਲਵਾਨ ’ਚ ਵੀ) ਅਸੀਂ ਮੂੰਹ-ਤੋੜ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਹੁਣ ਚੀਨੀ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਰੰਗਾਂ, ਕਨੈਕਟਿੰਗ ਟਨਲ, ਪੁਲਾਂ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਪੱਟੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਕੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦ ’ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਚੀਨੀ ਸਰਹੱਦ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੈਨਿਕਾਂ, ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ’ਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ।
‘ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਧੂਰ’ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਹੋਈ ਤਬਾਹੀ ਸੈਨਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨੋਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ-ਥਲ ਸੈਨਾ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸੈਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਕਰ ਕੇ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੀ। ਸਭ ਕੁਝ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ, ਸਹਿਜ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫੋਰਸਾਂ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਅੱਤਵਾਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਏ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀਆਂ ਨੂੰ 4 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜੰਗ ’ਚ ਹਰਾਉਣਾ ਸੈਨਿਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਹਰ ਸ਼ਾਖਾ ’ਚ ਸਾਡੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਇਹ ਜਿੱਤ ਸਿਆਸੀ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੁਸਾਹਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਗਾਮ ਵਰਗੀਆਂ ਤ੍ਰਾਸਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਟੀਮ ਨੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਥਾਹ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਆਸੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਦਬਾਅ ਦੇ ਸੈਨਾ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਉਲਟ ਹਾਲਾਤ ’ਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਸਾਹਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦ ’ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਜੰਗੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਉਪਕਰਨ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਕਮਾਂਡੋਜ਼ ਨੇ ਚੀਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਹਾਂ ਪਰ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੁਸਾਹਸ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਜਿੱਠ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਹੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੂਲ ਵਿਚਾਰ ਹੈ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ’ਤੇ ਦੁਸਾਹਸ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ।
-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਡਾਵਰ
‘ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ’ ਠੱਗੀ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ!
NEXT STORY 
