ਭਾਰਤ ’ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਹੁਣ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਸਤਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਮ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੇ ਖ਼ਰਚ ਨਾਲੋਂ 3 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਦਿਹਾਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ’ਚ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖ਼ਰਚ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਦਵਾਈਆਂ ’ਤੇ ਹੀ ਖ਼ਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਜਟ ’ਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ 17 ਦਵਾਈਆਂ ’ਤੇ ਮੁੱਢਲੀ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਮੁਕੰਮਲ ਛੋਟ ਦਾ ਮਤਾ ਰਾਹਤ ਦੀ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ।
1990 ਅਤੇ 2023 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ ’ਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਚ 26.4 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਧੇ ’ਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਬੋਝ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਬੀਮਾਰੀ ਫੈਲਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਮਰੀਜ਼ਾਂ ’ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਦਬਾਅ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2017-18 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਨਮੂਨਾ ਸਰਵੇਖਣ (ਐੱਨ. ਐੱਸ. ਐੱਸ.) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਆਮ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਔਸਤ ਖ਼ਰਚ 20135 ਰੁਪਏ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਜ਼ਿਟ 61000 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਰਚ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਦੋਵੇਂ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹੂਲਤ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਕ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਰੁਝਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 4 ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੀਸ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਸਲ ’ਚ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ’ਚ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ 2017-18 ’ਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਔਸਤ ਲਾਗਤ (93305 ਰੁਪਏ) ਇਕ ਆਮ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਲਾਗਤ (31845 ਰੁਪਏ) ਤੋਂ ਲੱਗਭਗ 3 ਗੁਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਖ਼ਰਚ (22520 ਰੁਪਏ) ਇਕ ਆਮ ਭਰਤੀ (4452 ਰੁਪਏ) ਦੀ ਤੁਲਨਾ ’ਚ ਲਗਭਗ 5 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ। ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ’ਚ ਇਹ ਉੱਚ ‘ਲਾਗਤ ਗੁਣਕ’ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਂਸਰ ਦੇਖਭਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਰੂਪ ’ਚ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ’ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਦਬਾਅ : ਜਦੋਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿੱਤੀ ਤਣਾਅ ਹੋਰ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੇਂਡੂ ਜਨਤਕ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਲਾਗਤ 5.5 ਗੁਣਾ ਤੱਕ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ’ਚ ਇਹ 4.1 ਗੁਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ’ਚ ਇਹ ਪੇਂਡੂ-ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਾਪੇਖਿਕ ਲਾਗਤ ਦਾ ਬੋਝ ਵਧੇਰੇ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਚੌੜਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਪਾੜਾ
ਕੁਝ ਹੀ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 2014 ’ਚ ਇਹ ਫਰਕ ਇੰਨਾ ਵਿਆਪਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਨਤਕ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਇਹ ਫਰਕ ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। 2014 ਦੇ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਸਰਵੇਖਣ (ਐੱਨ. ਐੱਸ. ਐੱਸ.) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਔਸਤ ਲਾਗਤ (78050 ਰੁਪਏ) ਇਕ ਆਮ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਲਾਗਤ (25850 ਰੁਪਏ) ਤੋਂ ਲੱਗਭਗ 3 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਲਈ ਲਾਗਤ ਗੁਣਕ 2017-18 ਦੇ ਨਵੀਨਤਮ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ 4 ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਸਥਿਰ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, 2014 ’ਚ ਇਕ ਪਬਲਿਕ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦਾ ਖ਼ਰਚ (24526 ਰੁਪਏ) ਇਕ ਆਮ ਭਰਤੀ (6120 ਰੁਪਏ) ਤੋਂ ਲਗਭਗ 4 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਸੀ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਨਤਕ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਲਈ ਇਹ ਲਾਗਤ ਗੁਣਕ 1 ਅੰਕ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ 2014 ’ਚ 4 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2017-18 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ’ਚ 5 ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੇ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ’ਤੇ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਨ ’ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ, ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਦੋਵਾਂ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਡਾਕਟਰੀ ਖ਼ਰਚ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਦਵਾਈਆਂ ’ਤੇ ਖ਼ਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਨਤਕ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਸੱਚ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਸਰਜਨ ਦੀ ਫੀਸ ਮਾਮੂਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਥੇ ਦਵਾਈਆਂ ’ਤੇ ਖ਼ਰਚ ਕੁੱਲ ਖ਼ਰਚ ਦਾ ਲਗਭਗ 40 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ 50 ਫੀਸਦੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਵੀ ਜਿੱਥੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਫੀਸ ਅਤੇ ਪੈਕੇਜ ਦੀ ਲਾਗਤ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦਵਾਈਆਂ ’ਤੇ ਖ਼ਰਚ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਿੱਲ ਦਾ ਲਗਭਗ 20 ਤੋਂ 25 ਫੀਸਦੀ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ’ਚ ਗਰੀਬ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ’ਚੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਖ਼ਰਚ ’ਚ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਾਲ ਹੀ ’ਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਟੈਕਸ ਕਟੌਤੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ।
-ਦੇਬਾਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਕਾਇਸਥਾ
ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਨਵਾਂ ਲੀਡਰ, ਕਿੰਨੀ ਬਦਲੇਗੀ ਤਸਵੀਰ
NEXT STORY 
