ਕਾਂਗਰਸ ਸੰਮੇਲਨ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿਚ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਚ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਦੇ ਦਲੇਰ ਸੁਫ਼ਨੇ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਨ। ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ। ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਮਾਡਲ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ 10 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, 2014 ਵਿਚ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਇਕ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ। ਗੁਜਰਾਤ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਹਿੰਦੂਤਵ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਂਗਰਸ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਹਿਲਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਗੁਜਰਾਤ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਗ੍ਰਾਫ ਉੱਥੇ ਲਗਾਤਾਰ ਡਿੱਗਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਿਰਫ਼ 2017 ਵਿਚ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੇ 182 ਮੈਂਬਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚੋਂ 77 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ ਪਰ 2022 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਇਹ 17 ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਖਿਸਕ ਗਈ। ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ; ਇਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ 5 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਪਰ 14 ਫੀਸਦੀ ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਵਿਰੋਧੀ ਗੱਠਜੋੜ ‘ਇੰਡੀਆ’ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਡੇਢ ਸਾਲ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਂਗਰਸ-ਆਪ ਫਿਰ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਹਨ।
ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ 2027 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ-ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਭਾਜਪਾ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਚ ਸੱਤਾ ਕਿਵੇਂ ਖੋਹ ਸਕੇਗੀ? ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਕਮਾਨ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਪਾਤਰ ਸ਼ਕਤੀ ਸਿੰਘ ਗੋਹਿਲ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਹੈ ਪਰ ਹਾਰਦਿਕ ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਅਲਪੇਸ਼ ਠਾਕੋਰ ਵਰਗੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕਾਂਗਰਸ ਆਪਣੀ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਵੀ ਭਾਜਪਾਈ ਬਣ ਗਏ।
ਬੇਸ਼ੱਕ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ‘ਆਪ’ ਦੀ ਹਾਰ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਲਈ ਢਾਈ ਸਾਲ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਤਿਆਰੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਖੁਦ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਕਾਂਗਰਸੀ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਵਿਚ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਕਾਂਗਰਸੀਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਤਾਂ ਚੋਣ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਂਗਰਸੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਲਈ ਹੋਵੇ ਪਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਹਰ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਾਰਟੀ ਖੁਦ ਸੁੰਗੜ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਅਜਿਹੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਪਰ 2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਾਤਾਰ ਹਾਰਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਕਾਂਗਰਸ ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ? ਇਸ ਬੁਰੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਈਕਮਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੇ ਵੱਡੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਸਗੋਂ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਟੀਮ ਦੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ‘ਹੱਥ’ ਝਟਕ ਕੇ ‘ਕਮਲ’ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਸੱਤਾ ਦਾ ਸਾਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਹਾਈਕਮਾਨ ਖੁਦ ਸਹੀ ਅਤੇ ਗਲਤ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ? ਕਾਂਗਰਸ ਜਿਸ ਨੇ 2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਕੋਲ ਗੁਆਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ? ਕਾਂਗਰਸ ਚੋਣ-ਦਰ-ਚੋਣ ਹਾਰਦੀ ਰਹੀ। ਨੈਤਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਇਕ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੱਦ ਵੀ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ ਪਰ ਕੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਨੇਤਾ ਨੇ ਚੋਣ ਹਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈ ਕੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦਿੱਤਾ?
ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਕਹੀਏ ਤਾਂ ਗੁਜਰਾਤ ਸਮੇਤ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਫੈਲੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਅਸਲ ਇਲਾਜ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਵੱਡੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਪਰ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਫਿਲਹਾਲ ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਹਿੰਮਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ।
ਸ਼ਾਇਦ ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਵੀ ਸਹੀ ਸਬਕ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ। ਪੁਰਾਣੇ ਆਗੂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਹੈ, ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੰਦੇ। ਜਦੋਂ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਮੱਠ ਮੁਖੀਆਂ ਦੀ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਕਾਂਗਰਸ ਬਣਾਉਣੀ ਪਈ ਸੀ।
ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਅਣਕਿਆਸੇ ਹਾਲਾਤ ’ਚ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਸੰਭਾਲਣੀ ਪਈ ਪਰ ‘ਸੱਤਾ ਦੇ ਦਲਾਲਾਂ’ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵੀਂ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਉਭਾਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਵੀ ਦਿਖਾਉਣੀ ਪਈ। ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਗਭਗ ਰਾਜੀਵ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲਾਇਆ।
ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਇਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਜੁਟਾਉਣ ਵਿਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ‘ਟੀਮ ਰਾਹੁਲ’ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਟੁੱਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕਾਂਗਰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਰਾਹੁਲ ਨੇ ਖੁਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
-ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ
ਹੁਣ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਝਾਂਸੇ ’ਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ
NEXT STORY 
