ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਅਗਨੀਕਾਂਡਾਂ ’ਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦਾ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਲੋਕ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀਕਾਂਡਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਆਦਿ ਵੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪੇਟ ’ਚ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਕੀਮਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ’ਚ ਅਗਨੀਕਾਂਡਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ ਢਾਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਰਜ ਹਨ :
* 18 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ‘ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਦਿੱਲੀ’ ਦੇ ‘ਪਾਲਮ’ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਇਕ ਇਮਾਰਤ ’ਚ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ 3 ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ 7 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ।
* 29 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ‘ਬਾਲੋਤਰਾ’ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ’ਚ ‘ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ’ (ਐੱਚ. ਪੀ. ਸੀ. ਐੱਲ.) ਦੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਦੇ ‘ਕਰੂਡ ਡਿਸਟਿਲੇਸ਼ਨ ਸੈਕਸ਼ਨ’ ਵਿਚ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।
* 3 ਮਈ ਨੂੰ ‘ਪੂਰਬੀ ਦਿੱਲੀ’ ਦੇ ਵਿਵੇਕ ਵਿਹਾਰ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਇਕ ਚਾਰ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ’ਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਇਕ ਬੱਚੇ ਸਮੇਤ 9 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
* 6 ਮਈ ਨੂੰ ‘ਕਟਕ’ (ਓਡਿਸ਼ਾ) ਸਥਿਤ ‘ਸਰਕਾਰੀ ਐੱਸ. ਸੀ .ਬੀ. ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ’ ਦੇ ਆਈ. ਸੀ. ਯੂ. ’ਚ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਇਲਾਜ ਅਧੀਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜਾਂ ’ਚ ਜੁਟੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇਕ ਦਰਜਨ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਵੀ ਝੁਲਸ ਗਏ।
* 29 ਮਈ ਨੂੰ ‘ਹੌਜ਼ ਖਾਸ’ (ਦਿੱਲੀ) ’ਚ ਇਕ ਮਕਾਨ ’ਚ ਏ. ਸੀ. ’ਚ ਧਮਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਟਾਇਰਡ ਆਈ. ਏ. ਐੱਸ. ਅਧਿਕਾਰੀ ਧਰਮਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
* 31 ਮਈ ਨੂੰ ‘ਬਹਾਦੁਰਗੜ੍ਹ’ (ਹਰਿਆਣਾ) ’ਚ ਜੁੱਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਫੈਕਟਰੀ ’ਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ 2 ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ’ਚ ਝੁਲਸ ਗਏ।
* 3 ਜੂਨ ਨੂੰ ‘ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਛਾਉਣੀ’ (ਪੰਜਾਬ) ਸਥਿਤ ‘ਨੇਵੇਧਿਅਮ ਸਵੀਟਸ ਐਂਡ ਬੇਕਰਸ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ’ ਵਿਚ ਸਵੇਰੇ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ‘ਤੁਲਸੀ’ ਨਾਮੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਦੀ ਸੜ ਕੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਵੀ ਸੜ ਕੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਤੇ ਹੁਣ 3 ਜੂਨ ਨੂੰ ਹੀ ‘ਦਿੱਲੀ’ ਦੇ ‘ਮਾਲਵੀਆ ਨਗਰ’ ਇਲਾਕੇ ’ਚ ਸਥਿਤ ਪੰਜ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ‘ਫਲੋਰਿਸ਼ ਸਟੇਅ ਬੀ. ਐਂਡ ਬੀ. ਹੋਟਲ’ ਵਿਚ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ 11 ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ 21 ਵਿਅਕਤੀਅਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਕਈ ਜ਼ਖਮੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਗੰਭੀਰ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹੋਟਲ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਲਈ ਇਕੋ ਹੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਸੀ। ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਮਚੀ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ’ਚ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਲੋਕ ਖਿੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਤੋੜ ਕੇ ਮਦਦ ਲਈ ਗੁਹਾਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ। ਇਕ ਔਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ’ਚ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੀਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।
ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਮਾਰਤ ’ਚ ਫਸੇ ਅਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਬਚ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਗੱਦੇ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਗੱਦੇ ’ਤੇ ਡਿੱਗੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।
ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਰਫ ਦਿੱਲੀ ’ਚ ਹੀ ਇਸ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਮਈ 2026 ਦਰਮਿਆਨ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ’ਚ 45 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਅਗਨੀਕਾਂਡਾਂ ’ਚ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜਾਨ ਗਵਾਈ ਹੋਵੇਗੀ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਚ ਸ਼ਾਰਟ ਸਰਕਟ ਹੋਣ, ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰ ਫਟਣ ਜਾਂ ਲੀਕ ਹੋਣ, ਜਲਣਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਬਾਲਣ ਅਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਸਬੰਧੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨ, ਵੱਡੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ’ਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਐੱਨ. ਓ. ਸੀ. ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਆਡਿਟ ਨਾ ਹੋਣ ਆਦਿ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਅਗਨੀਕਾਂਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਰ ਵਾਰ ਦਿੱਲੀ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਅਗਨੀਕਾਂਡ ਹੋਣ ’ਤੇ ਮਾਮਲਾ ਕੁਝ ਦਿਨ ਸੁਰਖੀਆਂ ’ਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮਾਮਲਾ ਠੰਡਾ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਫਿਰ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗਨੀਕਾਂਡ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਆਡਿਟ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਬੰਧਤ ਸਟਾਫ਼ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਅੱਗ ਬੁਝਾਊ ਉਪਕਰਨਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕਰ ਕੇ ਅਗਨੀਕਾਂਡਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਕ ਸਹੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹੇ ਅਗਨੀਕਾਂਡ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਰਹਿਣਗੇ ਅਤੇ ਅਨਮੋਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ’ਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।
–ਵਿਜੇ ਚੋਪੜਾ
ਸਿਹਤ, ਮਿਹਨਤ, ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਸੰਗਮ : ਸਾਈਕਲ
NEXT STORY 
