ਜੰਮੂ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਕਠੂਆ, ਊਧਮਪੁਰ, ਡੋਡਾ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤਵਾੜ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ’ਚ ਹਿੰਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀ ਨੱਕ ’ਚ ਦਮ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਜੰਮੂ ਡਵੀਜ਼ਨ ’ਚ ਸਰਗਰਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਸਫਾਇਆ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ‘ਤ੍ਰਾਸ਼ੀ-1’ ਦੌਰਾਨ ਆਖਿਰਕਾਰ 22 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ।
ਕਿਸ਼ਤਵਾੜ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ’ਚ ਹੋਏ ਭਿਆਨਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ’ਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਕ ‘ਢੋਕ’ (ਭੇਡ-ਬੱਕਰੀਆਂ ਆਦਿ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਭਾਵ ਗਡਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮੌਸਮ ਬਦਲਣ ’ਤੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਆਰਜ਼ੀ ਰਿਹਾਇਸ਼) ’ਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ’ਤੇ ਰਾਕੇਟ ਦਾਗ ਕੇ ਜੈਸ਼-ਏ-ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਮਾਂਡਰ ਅਤੇ 7 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਚਕਮਾ ਦੇ ਰਹੇ 10 ਲੱਖ ਦੇ ਇਨਾਮੀ ਸੈਫੁੱਲਾਹ ਸਮੇਤ 3 ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ-ਮੁਕਾਇਆ।
ਰਾਕੇਟ ਦਾਗਣ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਧਮਾਕਾ ਇੰਨਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਦੀ ਖੋਪੜੀ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਡ ਗਈ ਅਤੇ ਤਿੰਨੋਂ ਅੱਤਵਾਦੀਅਾਂ ਦੀਅਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜ ਗਈਅਾਂ। ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ 2 ਏ. ਕੇ. 47 ਰਾਈਫਲਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ’ਚ ਜੰਗੀ ਸਮੱਗਰੀ ਬਰਾਮਦ ਹੋਈ।
ਬੀਤੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਅੱਤਵਾਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਅਾਪਣੀਅਾਂ ਲੋਕੇਸ਼ਨਾਂ ਬਦਲਦੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਅਾਂ ਤੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾ ਕੇ ਅਾਪਣਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਣਾਉਣ ’ਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਅਾਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ’ਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਮਦਦਗਾਰ ‘ਟਾਇਸਨ’ ਨਾਂ ਦੇ ‘ਖੋਜੀ ਸ਼ਵਾਨ’ (ਡੌਗ) ਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। ਅੱਤਵਾਦੀਅਾਂ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਅਾਂ ਵੱਲ ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਧਿਆ ਸੀ।
ਅੱਤਵਾਦੀਅਾਂ ਵਲੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ’ਤੇ ਚਲਾਈਅਾਂ ਗਈਅਾਂ ਗੋਲੀਅਾਂ ’ਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਗੋਲੀ ਟਾਇਸਨ (ਡੌਗ) ਦੇ ਹੀ ਪੈਰ ’ਚ ਲੱਗੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਲਈ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਊਧਮਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ’ਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਟਾਇਸਨ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦੀਅਾਂ ਦਾ ਡਟ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਉਸ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦੀਅਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀ ਰੇਂਜ ’ਚ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢੇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਸੰਬੰਧ ’ਚ ਜਾਰੀ ਇਕ ਬਿਆਨ ’ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ‘‘ਟਾਇਸਨ ਦੀ ਬਹਾਦੁਰੀ ਦੇ ਦਮ ’ਤੇ ‘ਵ੍ਹਾਈਟ ਨਾਈਟ ਕੋਰਪਸ’, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਪੁਲਸ ਅਤੇ ਸੀ. ਅਾਰ. ਪੀ. ਐੱਫ. ਉਕਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਮਰਥਿਤ ਅੱਤਵਾਦੀਅਾਂ ’ਤੇ ਸਟੀਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਣੇ ਲਾ ਸਕੀਅਾਂ। ਟਾਇਸਨ ਇਕ ਸੱਚਾ ਯੋਧਾ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ।’’
ਟਾਇਸਨ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਅੱਤਵਾਦੀਅਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀਅਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਅਾਂ ’ਚ ਕਈ ਮਦਦਗਾਰ ਖੋਜੀ ‘ਸ਼ਵਾਨਾਂ’ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਫੌਜ ਦੇ ‘ਡੋਮੀਨੋ’ ਨਾਂ ਦੇ ‘ਸ਼ਵਾਨ’ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੈਂਡਲਰ ‘ਲੱਕੀ ਕੁਮਾਰ’ ਨੂੰ ਰਾਜੌਰੀ ’ਚ ਇਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ’ਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ 2023 ’ਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2023 ’ਚ ਹੀ ਜੰਮੂ ਦੇ ਰਾਜੌਰੀ ਜ਼ਿਲੇ ’ਚ ਇਕ ਅਾਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ 2 ਅੱਤਵਾਦੀਅਾਂ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ-ਮੁਕਾਉਣ ’ਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ‘ਕੈਂਟ’ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ‘ਮਾਦਾ ਖੋਜੀ ਸ਼ਵਾਨ’ ਅਾਪਣੇ ਹੈਂਡਲਰ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀਅਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ’ਤੇ ਚਲਾਈ ਗਈ ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਗਈ ਸੀ। ‘ਕੈਂਟ’ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਤਾਂ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਮਾਤਰ ਹਨ ਜਦਕਿ ਅਸਲ ’ਚ ਮਦਦਗਾਰ ਵਫਾਦਾਰ ‘ਸ਼ਵਾਨਾਂ’ ਦੀ ਸੂਚੀ ’ਚ ‘ਜੂਮ’, ‘ਫੈਂਟਮ’ ਅਤੇ ‘ਐਕਸਲ’ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਨਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵਾਰ ਕੇ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਅੱਤਵਾਦੀਅਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ’ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੋਜੀ ‘ਸ਼ਵਾਨਾਂ’ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਮਦਦਗਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੋਜੀ ‘ਸ਼ਵਾਨਾਂ’ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟ੍ਰੇਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਢੁੱਕਵਾਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਕੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰ ਮੁਸਤੈਦੀ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਣ।
-ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਹੋਰ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਬੁਣਨਾ
NEXT STORY 
