ਲਗਭਗ 1 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਣੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ’ਚ, ਜੋ ਲੜਕਾ ਰੈਸ਼ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ, ਉਹ ਇਕ ਟੀਨਏਜਰ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ‘ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆਂ’ ’ਚ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਭਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਦੇ ਲਾਡ-ਪਿਆਰ ’ਚ ਪਲੇ-ਵਧੇ ਅਤੇ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਪਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਚ ਇਕ ਹੋਰ ਆਮ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ’ਚ ਪੈਸੇ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਸ਼ੇ ’ਚ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋੜਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਵੱਡਿਆਂ’ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਨੇਤਾਵਾਂ, ਵਕੀਲਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਗੁਨਾਹਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਜੋ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ’ਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੁਲਸ ਮੈਨੂਅਲ, ਜਿਸ ’ਚ ਏ. ਐੱਸ. ਪੀ. ਜਾਂ ਐੱਸ. ਡੀ. ਪੀ. ਓ. (ਸਬ ਡਵੀਜ਼ਨਲ ਪੁਲਸ ਅਫਸਰ) ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ‘ਵਿਜ਼ਿਟਸ’ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਸ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰ ਐਕਸੀਡੈਂਟਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਅਮੀਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਜਾਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਿਗਆ ਹੋਵੇ। ਸੀਨੀਅਰ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਿੰਗ ਅਫਸਰ ਨੂੰ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਜਲਦੀ ਭੇਜਣ ਨਾਲ ਲੋਕਲ ਪੁਲਸ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਦਮ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਦੋ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ 4 ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਗਜ਼ਰੀ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੀਵਾਨੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ’ਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ’ਚ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ‘ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ’ ਗੈਰਾਜ ’ਚ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਡਰਾਈਵਰ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਡ-ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣਾ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਉਮਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ ਹੁੰਦੇ।
ਕਾਨਪੁਰ ਦੇ ਤੰਬਾਕੂ ਟਾਈਕੂਨ ਦੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ’ਤੇ ਦੋ ਹੱਟੇ-ਕੱਟੇ ਆਦਮੀਆਂ ਵਲੋਂ ਡਰਾਈਵਰ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ਨੇ ‘ਬਾਊਂਸਰ’ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰਡ ਸਨ। ਆਮ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਤਮਾਸ਼ੇ ਦੇ ਗਵਾਹ ਸਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਟਾਈਕੂਨ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ! ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਲੜਕਿਆਂ ਕਾਰਨ ਸੜਕ ’ਤੇ ਬੇਗੁਨਾਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਨਜਿੱਠਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਸ ’ਚ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਡਰਾਈਵਰ ਹੀ ਉਹ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚੋਂ ਬਲੀ ਦਾ ਬੱਕਰਾ ਲੱਭਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ ਜਾਣਾ ਪਵੇ ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਬੇਗੁਨਾਹ ਡਰਾਈਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਸੋਚਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਕ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ’ਚ ਜੇਲ ਜਾਂ ਜੁਰਮਾਨੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ’ਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ‘ਸੱਦਾ’ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਆਰਟੀਕਲ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਕ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ ’ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਕੈਪੀਟਲ ਰੀਜਨ ’ਚ 17 ਸਾਲ ਦਾ ਇਕ ਲੜਕਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਕਾਰਪੀਓ ਐੱਸ. ਯੂ. ਵੀ. ਨੂੰ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਉਸ ਦੀ ਰੀਲ ਬਣਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਪੋਸਟ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਲਤੀਆਂ ’ਤੇ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਵਾਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਪਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੜਕੇ ਨੇ ਸੜਕ ਦੀ ਗਲਤ ਸਾਈਡ ’ਤੇ ਗੱਡੀ ਚਲਾਈ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਆਉਂਦੀ ਹੋਈ ਇਕ ਕੈਬ ਅਤੇ ਇਕ ਟੂ-ਵ੍ਹੀਲਰ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੱਡੀ ਪਲਟ ਗਈ।
ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਾਹਿਲ ਨਾਂ ਦੇ 23 ਸਾਲ ਦੇ ਲੜਕੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਮਝਣ ਕਿ ਜਨਤਕ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਮ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਓਨੇ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ, ਜਿੰਨੇ ਅਮੀਰ ਲੋਕ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਵੀ ਲੜਕੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਣਜਾਣ ਵਕੀਲਾਂ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਕ ਸਾਥੀ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਪਰਾਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ’ਚ ਬੈਠਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ!
ਜੂਲੀਓ ਰਿਬੈਰੋ (ਸਾਬਕਾ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਆਈ.ਪੀ.ਐੱਸ. ਅਧਿਕਾਰੀ)
ਸ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਮੁੰਦਰੀ : ਸਿੱਖ ਜ਼ਮਹੂਰੀ ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਸ਼ਾਂਤ ਸ਼ਕਤੀ
NEXT STORY 
